ڕۆشبین تاهیر
لە ماوەی ٣٥ ساڵی ڕابردوودا، دوو حزبی گەورە (پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتمانی کوردستان) هەرێمی کوردستانیان کۆنترۆڵ کردووە، بەڵام ئەنجامەکە شکستێکی گەورەیە لە هەموو بوارەکاندا! دوو حزب، یەک هەرێم، بەڵام سفر بەرپرسیارێتی لەبەردەم خەڵک! ئەمە چیرۆکی شکستێکە کە ئێمە هەموومان شایەتی ئەوین!
لە ساڵی ١٩٩٢ەوە تاکو ئێستا، هەموو دەسەڵاتەکان لە دەستی دوو حزبدایە! پەرلەمان، حکومەت، دادگاکان، پۆلیس، ئابووری، میدیا، تەنانەت کۆمەڵگای مەدەنی! هیچ شتێک لە دەرەوەی کۆنترۆڵی دوو حزب نییە.
ئەمە واتای چی؟ واتای ئەوە کە هیچ چاودێرییەک نییە، هیچ ڕەقابەتێکی سەلامەت نییە، هیچ ئامێرێکی بەرپرسیارێتی نییە! کاتێک دوو حزب هەموو شتێک کۆنترۆڵ دەکەن، کێ لێیان دەپرسێتەوە؟ کێ دەتوانێت ڕاستگۆیی بکات؟سەیرترین شت لەم سیستەمەدا ئەوەیە: لە کاتی هەڵبژاردنەکاندا، پارتی و یەکێتی یەکتری تاوانبار دەکەن! پارتی دەڵێت یەکێتی گەندەڵە، یەکێتی دەڵێت پارتی دزە! هەردووکیان بەڵێن دەدەن کە دەسەڵاتی ئەوی دیکە سنووردار بکەن!
بەڵام دوای هەڵبژاردن چی ڕوودەدات؟ هەردووکیان دەست تێکدەدەن، حکومەت پێکەوە دروست دەکەن، دەسەڵات دابەش دەکەن، و هەموو بەڵێنەکانیان لەبیر دەکەن! ئینجا خەڵک بۆچی باوەڕی پێ بکات؟
ئەمە یاریە بە هەستی خەڵکدا! ئەمە تەفرە بە دەموکراسیە! دوو حزب لە کاتی هەڵبژاردنەکاندا خۆیان بە دژی یەکتری نیشان دەدەن، بەڵام لە کاتی دابەشکردنی دەسەڵات و سامان، باشترین هاوپەیمانن!
لە ماوەی ٣٥ ساڵدا، دەیان فایلی گەورەی گەندەڵی ئاشکرا بووە:
- نەوتی نەزانراو (بە ملیارد دۆلار)
- تەندەرە ساختەکان
- کۆمپانیا خانەوادەییەکان
- مووچەی شەبەح (فەرمانبەرانی شەبەح)
- پارەی پێشمەرگە (کە نەگەیشتووەتە دەستیان)
کێ سزا درا؟ هیچ کەس! کێ بەرپرسیار؟ هیچ کەس! چونکە کەسانێک کە دەبێت لێپرسینەوە بکەن، خۆیان بەشدارن لە گەندەڵیدا!
دادگاکان سەر بە حزبەکانن، چاودێرە گشتییەکان سەر بە حزبەکانن، میدیا گەورەکان سەر بە حزبەکانن! کێ لە کێ دەپرسێتەوە؟
کوردستان سامانێکی زۆری هەیە: نەوت، گاز، زەوی بەپیت، شوێنی جوگرافی ستراتیژی! بەڵام دوای ٣٥ ساڵی دەسەڵاتی دوو حزب، ئێمە چیمان هەیە؟
- زۆرینەی خەڵک لە ژێر هێڵی هەژاریدان
- بێکاری بەرزە (زیاتر لە ٤٠٪ لە گەنجان)
- قەرزی حکومەت زیاتر لە ٣٠ ملیار دۆلارە
- مووچە دوادەکەوێت
- خزمەتگوزاریەکان لاواز و نەبوونە
لە هەمان کاتدا، بەرپرسانی دوو حزب و خێزانەکانیان دەوڵەمەندترین کەسانی ناوچەکەن! کۆمپانیاکانیان، هۆتێلەکانیان، زەوییە گەورەکانیان، ئۆتۆمبێلە گرانبەهاکانیان! ئەمە ڕاستەوخۆ واتای دزینی سامانی گشتییە!
لە کوردستاندا دوو جۆر یاسا هەیە: یەکێک بۆ هاوڵاتی ئاسایی، یەکێکی دیکە بۆ بەرپرسان و خانەوادەکانیان!
ئەگەر هاوڵاتیێکی ئاسایی گوناهێکی بچووک بکات، دەگیردرێت و سزا دەدرێت! بەڵام ئەگەر بەرپرسێک ملیۆنەکان بدزێت، کەس پرسیاری لێناکات! ئەگەر کەسێکی ئاسایی ڕەخنە لە حکومەت بکات، هەڕەشەی لێدەکرێت! بەڵام ئەگەر بەرپرسێک خەڵک بسووکێنێت و بچەوسێنێتەوە، کەس ناڵێ!
ئەمە یاسا نییە، ئەمە جنگلە! قەلەوتری، زۆری زۆرە!
میدیا دەوری گرنگی هەیە لە هەر دیموکراسیەکدا، بۆ لێپرسینەوە لە دەسەڵاتداران و ڕاگەیاندنی ڕاستی! بەڵام لە کوردستاندا، زۆرینەی میدیاکان سەر بە دوو حزبن:
- کەناڵە تەلەفزیۆنییەکان
- ڕۆژنامەکان
- ماڵپەڕە هەواڵییەکان
- ڕادیۆکان
هەموویان تەنها دەنگی حزبەکانن، نەک دەنگی خەڵک! ئەوانەی هەوڵی سەربەخۆیی دەدەن وەک NRT، یان دادەخرێن یان هەڕەشەیان لێدەکرێت!
لە ماوەی ٣٥ ساڵدا، دوو حزب چییان گەیاندووەتە ئەنجام؟
لە بواری ئابووریدا:
- بێکاری لە ١٥٪ گەیشتووەتە ٤٠٪
- قەرزی حکومەت زیاد بووە
- سامان کۆکراوەتەوە لای چەند خێزانێک
لە بواری خزمەتگوزاریدا:
- کارەبا هەر کەمە
- ئاو هەر پیسە
- نەخۆشخانەکان هەر لاوازن
- قوتابخانەکان هەر خەراپن
لە بواری سیاسیدا:
- میدیای سەربەخۆ سەرکوتکراوە
- ئازادی قسەکردن سنوردارە
- پەرلەمان بێ کارە
- دادوەری سەربەخۆ نییە
لە بواری کۆمەڵایەتیدا:
- هەزاران گەنج کۆچیان کردووە
- چینی ناوەڕاست نەماوە
- جیای نێوان دەوڵەمەند و هەژار گەورەترە
- ئومێدی خەڵک کەمترە
ئەگەر ئێمە بەردەوام بین لەم ڕێگایەدا، داهاتوو ڕوونە: وێرانکاری زیاتر، گەندەڵی زیاتر، کۆچی زیاتر، ئومێدبڕین زیاتر!
بەڵام ئەگەر بڕیاری گۆڕانکاری بدەین، دەتوانین:
- کۆتایی بە مۆنۆپۆلی دوو حزب بهێنین
- سیستەمێکی بەرپرسیارێتی دروست بکەین
- دادگای سەربەخۆ بۆ گەندەڵی دابمەزرێنین
- میدیای سەربەخۆ پشتیوانی بکەین
- لایەنە سیاسییە نوێکان فرصەت پێبدەین
کاتی هەڵبژاردنە!
دوو حزب ٣٥ ساڵیان پێدرا و ئەنجامەکە ڕوونە: شکستی گەورە لە هەموو بوارەکاندا! ئێستا کاتی ئەوەیە خەڵک بڵێت: بەسە!
ئەگەر دوو حزب نەیانتوانی لە ٣٥ ساڵدا حساب بدەنەوە و بەرپرسیارێتی هەڵبگرن، ئەوا کەی دەیانتوانێت؟ وەڵامەکە ڕوونە: هەرگیز!
بۆیە چارەسەر گۆڕانە، گۆڕانی ڕاستەقینە، نەک گۆڕینی دەمووچاوەکان بەڵکو گۆڕینی سیستەمەکە! تەنها ئەو کاتە کوردستان دەتوانێت لە ڕزگاریەوە بچێتە گەشەسەندن، لە بەڵێنەوە بچێتە ئەنجام، لە شکستەوە بچێتە سەرکەوتن!
بەڵام ئەمە تەنها کاتێک ڕوودەدات کە خەڵک خۆی بەئاگاببێت و بڵێت: دوو حزب، یەک هەرێم، سفر بەرپرسیارێتی، ئیتر بەسە!
Leave a Reply